رشيد الدين فضل الله همدانى
مقدمهء مصحح 21
جامع التواريخ ( تاريخ سامانيان وبويهيان وغزنويان ) ( فارسى )
آمده است : « تمت كتابت . . . ( تاريخ الافرنج ) على يد العبد الفقير عبد اللّه بن لطف اللّه المدعو بحافظ ابرو فى شهر شعبان ( ؟ ) 819 » . ناگفته نمانيم كه بر پايان بخش اسماعيليّه از جامع التّواريخ نيز چنين آمده است : « تمام شد تاريخ اسمعيليه و نزاريه از مصنفات مخدوم اعظم اعدل سلطان الوزراء فى العالم رشيد الحق و الدّنيا و الدّين عماد الاسلام و المسلمين اعزّ اللّه انصار دولته به يارى بارى عزّ اسمه فى اواخر جمادى الآخر لسنة اربع عشرة و سبعمايه به خط العبد المسكانى الحافظ و الحمد لوليّه و الصلاة و السّلام على نبيّه محمّد و آله الطيبين الطاهرين اجمعين » . از اين نگاشته پيداست كه اين نسخه را نيز رشيد الدّين براى خود امر به نوشتن داده است ؛ و حافظ ابرو در فرجام بر متن در درون دايرهاى تذهيب شده با رنگهاى روشن افزوده و چنين نوشته است : « برسم خزانة السلطان الاعظم شاهرخ سلطان خلد ملكه » . نسخهء 1653 ( تو ) مانند نسخهء اساس ما نسخهاى كهن و بااعتبار است ، ولى هنگامى كه به دست حافظ ابرو رسيده بود ، فرسوده و با پارگيهايى بوده كه بر سر آن به كاغذ مرمّت شده است ؛ و مىتوان با مقابله كاستيهاى نسخهء اساس را به اصلاح آورد . ويژگيهاى اين نسخه قرين و همتاى نسخهء اساس است . * ويژگيهاى نسخهء تو : - ا ، آ را يكسان مىنگارد : از ، ان ، اندرون . - ب و پ را همسان مىنويسد و گاه پ را به سه نقطه : بسپرد ،